Her Şey Farkındalıkla Başlar!

,

Son yıllarda en fazla kullanıldığını düşündüğüm, benim de kendi yolculuğumu başlatan kavram olduğuna inandığım “farkındalık” için çok çeşitli tanımlar veriliyor.

Farkındalık, en bilinen tanımıyla “şimdi” ve “burada” olmak yani andaki duyguları, bedensel tepkileri yargılamadan gözlemleyebilmektir deniliyor. Yargısız gözlemleyebilmek, içinde bulunulan halin iyi, kötü, fena, harika gibi sıfatlarla değerlendirilmeksizin fark edilebilmesi anlamında kullanılıyor. Bir başka tanımda “Farkındaklık” kişinin kendi yaşantısı ve davranışlarının nedenlerini anlayabilmek amacıyla, duygu, düşünce ve davranışları arasındaki ilişkileri fark edebilme, kendini inceleyebilme ve kendi üzerinde düşünebilme yeteneği olarak kabul ediliyor.

Tanım biraz daha genişletildiğinde ise kişinin kendisinin yanısıra diğer insanların da duygu, düşünce ve davranışları için aynı yeteneği gösterebilmesi işin içine katılıyor.

Akademik camiada en kapsamlı tanımın Conte, Ratto ve Karasu (1996)* tarafından verildiği söyleniyor. Bu tanıma göre farkındalık;

(1) bireyin kendi duygu ve düşüncelerine ulaşabilme,

(2) kendini ve diğer kişileri anlamaya istekli olma ve

(3) duygu, düşünce ve davranışları konuşup paylaşabilmenin değişimi getirebileceğine inanma

özelliği olarak tanımlanmakta.

“Farkındalık” kavramı koçluk sürecinde de çok ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Hatta farkındalık yaratılamazsa koçluk süreci başlamamıştır diyebiliriz. Bu nedenle ister yaşam, ister öğrenci, isterse yönetici koçluğu olsun hepsinde koçluğun başarısı, farkındalık düzeyini artırmak, farkındalıkla başlayan sürecin eylemle sürdürebilmesini sağlamak ve değişim yolculuğunu tamamlayabilmekte yatıyor.

Koç, danışanın farkındalık seviyesinde gizli kalmış henüz bilinç seviyesine ulaşmamış, görünmez olanı görünür ve fark edilir kılmalı ve böylece değişim, dönüşüm sürecini başlatabilmelidir. Koçun tetiklemesiyle artırılan farkındalık kullanılmayan enerjiyi harekete geçirir ve değişim sürecini başlatır.

Süreçte, koç tutkulu bir araştırmacı kimliğiyle farkındalık yaratacak soruları yöneltecek olanken, danışan yaşadığı farkındalıkla ortaya çıkardığı enerjiyi harekete geçirecek olandır. Farkındalık artışıyla ortaya çıkan sıkışmış enerji yeni seçeneklerin görülmesini sağlar. Böyle bir an bazılarınca kum fırtınasında güneşin görüldüğü an olarak tarif edilir.

Farkındalığa ihtiyaç duyulan alanlar herkes için çok farklıdır. Kimisi için çok görülebilir bir olgu bazılarının farkındalık alanı içinde bile değildir. Bu nedenle, süreçte herkes kendi ihtiyaç duyduğu farkındalığı yaşayacaktır. Bu bir öz farkındalık olabilir, kurumsal farkındalık olabilir veya etraftaki kişilerin/olayların/olguların farkındalığı olabilir.

 

Conte, H. R, Ratto, R. ve Karasu, T. B. (1996). The Psychological Mindedness Scale: Factor structure and relationship to outcome of psychotherapy. Journal of Psychotherapy Practice and Research,

 

Birsen Aktuğan